હાલરડાં

કવિતા · ઝવેરચંદ મેઘાણી

૧૯૨૮

આવૃત્તિ : પહેલી 1928, બીજી 1929, ત્રીજી 1942, ચોથી 1955, પાંચમી 1980,

પુનર્મુદ્રણ 1993, છઠ્ઠી 1993

સમગ્ર મેઘાણી સાહિત્યના ગ્રંથ “લોકગીત સંચય'માં 2014

ક્રમ

નિવેદન

વાત્સલ્યના સૂરો

દ્યો ને રન્નાદે!

જનેતાના હૈયામાં

આપણે આંગણીએ

દેવનાં દીધેલાં

પોઢો ને !

બહુ વા'લો

હાલરડું વા'લું

બાળા પોઢો ને !

વીર! સૂઈ જા

નીંદરડી તું આવે જો

હાલો વા'લો રે

હાં આં…આં હાલાં !

હાલો ! હાલો !

હાલા રે હાલા

જન્મોત્સવ

તારે પારણે

ઘોઘર આવ્યા

નંદકિશોર

પારણિયામાં પોઢ્યો

થેઈ ! થેઈ !

જુગના આધાર

માતા અનસૂયા ઝુલાવે

ભોળી જમના

કાનકુંવરની ઝૂલડી

કાનાની પછેડી

ખોળે ખેલાવવાનાં જોડકણાં

થૈ થૈ પગલી

સૈયરમાં રમે

પારસી-ગુજરાતી હાલરડું

બેટા ! સો જાની !

નિજ નિજ બાળા રે

મદાલસાનું હાલરડું

પ્રથમ પંક્તિ-સૂચિ

પ્રથમ પંક્તિની સૂચિ

[કોંસમાં દર્શાવેલ હાલરડાંનાં શીર્ષક છે.]

અં અં કરે ને બાળો આંગળાં ધાવે (જન્મોત્સવ)

એક દેવકી જશોદા બે બેનડી હરનું હાલરડું (જનેતાના હૈયામાં)

એક નાનું સરીખડું બાળ રે મા ! (આપણે આંગણીએ)

ઓળોળોળો હાલ્ય વાલ્ય રે (પારણિયામાં પોઢ્યો)

જી, જી, હો-ઓ હો-ઓ (પારસી-ગુજરાતી હાલરડું)

ઝૂલ હાથીડા ઝૂલ (ખોળે ખેલાવવાનાં જોડકણાં)

ડગમગ! ડગમગ! ડગલાં ભરતા હરજી મંદિર આવ્યા (થેઈ ! થેઈ !)

તમે મારાં દેવનાં દીધેલ છો (દેવનાં દીધેલાં)

તારે પારણે પોપટ બોલે છે (તારે પારણે)

... (મદાલસાનું હાલરડું)

થાંગનાં માંગનાં થૈ રે થૈ (થૈ થૈ પગલી)

દેવકીજીને શ્રીકૃષ્ણ જલમિયા ! (જુગના આધાર)

ધન્ય ગોકુળિયું ધન્ય વનરાવન ધન્ય ગોકળની નારી! (કાનકુંવરની ઝૂલડી)

ધુંબડી સૈયરમાં રમે (સૈયરમાં રમે)

નવાનગરમાં નવલી વાત (કાનાની પછેડી)

નંદકિશોર રે નંદકિશોર (નંદકિશોર)

નિજ નિજ બાળા રે (નિજ નિજ બાળા રે)

નીંદરડી તું આવે જો આવે જો (નીંદરડી તું આવે જો)

પોઢો ને મારા હરિ હાલો હાલો (બહુ વા'લો)

બાબા તેરે બારે હજારી આયા સૂબેદાર (બેટા! સો જાની )

બાળકને હાલરડું વા'લું (હાલરડું વાલું)

માતા અનસૂયા ઝુલાવે પૂતર પારણે રે! (માતા અનસૂયા ઝુલાવે)

લીંપ્યું ને ગૂંપ્યું મારું આંગણું (દ્યોને રન્નાદે !)

સાવ રે સોનાનું મારું પારણિયું (બાળા, પોઢોને !)

સૂઈ જા રે સૂઈ જા ! (વીર ! સૂઈ જા)

સૂવો સૂવો બાવા રે ઘોઘર આવ્યા (ઘોઘર આવ્યા)

સોનલા ઈંઢોણી રે ભોળી જમના (ભોળી જમના)

હાલા રે હાલા, ભાઈને હાલા (હાલા રે હાલા)

હાલો રે હાલો રે કાન કરસન કાળો (હાલો વા'લો રે)

હાલોને તો ગોરી, ભાઈને પારણે હીરની દોરી (હાલો! હાલો !)

હાલ્ય વાલ્ય ને હાંસીનો (હાં .આં..આં હાલાં)

હાં હીંચોળું ને હાં હાં કરું (પોઢોને !)

આ કૃતિ હવે સાર્વજનિક પ્રકાશનાધિકાર હેઠળ આવે છે કેમકે આ કૃતિ ભારત માં પ્રકાશિત થઈ હતી અને તેના પ્રકાશન અધિકારની મર્યાદા પૂરી થઈ છે. ભારતીય પ્રકાશનાધિકાર ધારા, ૧૯૫૭ હેઠળ, દરેક સાહિત્ય, નાટક, સંગીત અને કળાકારીગીરીની (છાયાચિત્રો સિવાયના) કૃતિઓ જો સર્જકના હયાતી કાળ દરમ્યાન પ્રસિદ્ધ થઈ હોય (ખંડ. ૨૨) તો તે સર્જકના મૃત્યુ પછી (એટલે કે, વર્ષ ૨૦૨૬ માટે, ઓછામાં ઓછી ૧ જાન્યુઆરી 1966 પહેલાં)ના વર્ષથી ગણતા ૬૦ વર્ષ બાદ સાર્વજનિક પ્રકાશનાધિકાર હેઠળ આવે છે. સર્જકના મરણોપરાંત પ્રકાશિત થયેલી કૃતિઓ (ખંડ. ૨૪), છાયાચિત્રો (ખંડ. ૨૫), ફિલ્મો (ખંડ. ૨૬), અને ધ્વનિમુદ્રણો (ખંડ. ૨૭) તેના પ્રકાશનના ૬૦ વર્ષ બાદ સાર્વજનિક પ્રકાશનાધિકાર હેઠળ આવે છે.

સ્રોત: ગુજરાતી વિકિસ્રોત · કડી